Publicado na revista Tempos novos . Xulio 2025.
Imaxe (e la nave va) de Diego Seixo.
Escoito na MITCFC a Mercedes Peón falar do pobo, e do pobo fóra do pobo. Ela pon as mans xuntas, coma quen debuxa un equílatero e debulla coa palabra o concepto dunha estrutura piramidal na que existen as institucións e tamén o asociacionismo. Despois aparta unha das mans e crea un estado de independencia do pobo dentro do pobo, illas de resistencia que navegan entren ambos mundos pero que son quen de perpetuar unha cultura ou un sentir á marxe do sistema piramidal no que se enganchan as doas da sociedade.
Levo meses sen escoitar. Sen escoitar de xeito activo, quero dicir, porque escoitar si que escoito. Levo meses representando unha función ante un público cautivo que non pediu estar no teatro, que ten días cansos, que ten realidades complexas, que, en ocasións, tivo tan poucas oportunidades de lidar coa frustración que, arestora, cóidase invencible, intocable, posuído dunha razón (nin crítica, nin pura) absoluta.
Tamén escoito o tecer dos rumores que, ao final, acaban sendo verdades, por repetición, non por entidade de versosemellanza. Escoito que veñen os días escuros nos que o profesorado parece ter a culpa de que a concilia non sexa posible, poque hai que arrimar o alumnado a algún lugar namentres os pais, as nais, e todos os demais, traballan e se realizan como persoas na estrutura piramidal. Procuro, na escoita, esa illa aparte, na que quizais alguén reflexionase e deitase algo de luz arredor do problema inventado e o problema real, que sacase o punto para marcar o ritmo da discusión de cara a: é posible que a estrutura necesaria parta da comunidade e da concepción de que somos seres sociais e debemos traballar con certa coordinación e coa seguridade de ter un grupo de criaturas miúdas a buscar referentes en nós preto, e non no individualismo da autoelevación sen apoios ou, procurando apoios, na explotación dos dereitos laborais e vitais doutras persoas pertencentes a esta sociedade?
O ritmo é complicado.
Escoito falar do medo. Escoito prantos ao lonxe, imaxino prantos que poderían ficar cerca de nós. Pondero, unha vez máis, que un anaco de terra é maior tesouro que unha nómina fixa, e que todo conta. Escoito a pregunta incerta, “mai, vai haber unha guerra aquí?” Minto, como se o soubese todo.
Por unha vez fico abraiada polo silencio nas aulas, e despois de ser chamada clase ociosa, coas marcas do sono nos ollos, a tensión apenas controlada, as amigas que foron identificadas coma obxectos, puntuadas e repartidas publicamente entre os desexos de certo sector do alumnado, os insultos sotto vocce e en alto, as horas de corrección e a tinta nos dedos, a procura constante do xeito de comunicar e que a mensaxe non chegue a todos a quen debería e porfiar, e porfiar, e enfiar unha agulla co fío de Penélope unha e mil veces e ver que o tear desaparece sen a nosa vontade de destecer e empezar de novo…
O punto é complicado.
Inspiro e ollo cara ao mar. Lembro as palabras de Xoana, esa profe marabillosa de Bueu, cando a través das redes compartiu unha imaxe de decenas de iates no mar, tan azul, e meditou “moito escoito falar do ben que viven os docentes, e pregúntome, arestora, cantos de alí serán docentes”. Sorrío un pouquiño, e subo ao barco, porque non somos iates, somos illas e dornas, que pese a todo, seguimos bogando nesta infinita singradura.